Parkinson Hastalığında Rehabilitasyon

 

Parkinson hastalığı  1817 yılında James Parkinson tarafından ilk kez klinik olarak tanımlanmış, beyin dokusundaki bazı merkezlerin bozulması sonucu ortaya çıkan kronik bir sinir sistemi hastalığıdır.  Hastalığın ortalama başlangıç yaşı 60-80’ dir. Daha çok 65 yaşın üzerindeki kişilerde görülür , yaş ilerledikçe sıklığı artar.

 

Hastalığın en önemli belirtileri şunlardır :

  1. El ve ayaklarda titreme, 2. Hareketlerde yavaşlık, 3. Kaslarda ve eklemlerde sertlik ( rijidite), 4. Duruş ve yürüyüş bozukluğu .

Hastaların yüzündeki mimikler azaldığından maske görünümü olabilir. Hastalık yavaş başlar ve sinsi bir şekilde ilerler. Hastalar kısa ve kesik adımlarla, aceleci bir tarzda yürüyebilir, fakat yürümeyi başlatmakta ve dönüşlerde , yürürken konuşmakta zorluk çekerler. Yürüyüş sırasında kol salınımı azalır ve kaybolur. Konuşmaları , monoton ve düşük seslidir. Zamanla yutma zorluğu, zeka bozuklukları ,iştahsızlık, kilo kaybı, bulantı ve depresyon belirtileri gelişebilir.

 

Parkinson hastalığı tanı konduktan sonra ilaç tedavisine başlanması gerekir. Son yıllarda bu hastalığın gelişmesini yavaşlatan, belirtileri hafifleten yeni ilaçlar bulunmuş ve bu tedaviler hastaların günlük yaşamlarını önemli ölçüde kolaylaştırmış, yaşam sürelerini uzatmıştır. İlaç tedavisinin , gerekli incelemeler yapıldıktan sonra bir Nöroloji uzmanı tarafından planlanması ve takibi yapılmalıdır. Ancak tek başına ilaç tedavisi Parkinsonlu hastalar için yeterli değildir. Tanı konulup ilaç tedavisi başlandıktan sonra hastaların geniş kapsamlı bir fizik tedavi ve rehabilitasyon programına alınmaları gerekir. Rehabilitasyonun amacı, hastalığa bağlı fonksiyon kayıplarını azaltmak, günlük yaşamla ilgili zorlukları ortadan kaldırmak ve istenmeyen komplikasyonların gelişmesini engellemektir. Hastalık gelişimi ve klinik özelliklerin hastadan hastaya farklı olması nedeniyle rehabilitasyon hedefleri bireysel olarak belirlenmelidir.

 

Rehabilitasyonda başlıca şu sorunlarla ilgilenmek gerekir :

1.Eklem hareketlerini geliştirmek, 2. Denge ve yürüme bozukluğunu gidermek, 3.Kol ve bacaklardaki titreme ve sertlikleri azaltmak, 4. Günlük yaşam aktivitelerini geliştirmek, 5. Konuşma bozukluğunu düzeltmek, 6. Genel kondisyonu iyileştirmek

 

 

Bu amaçlar doğrultusunda kapsamlı bir rehabilitasyon programı yapılarak tedaviye başlanır. Par­kin­son­lu has­ta­nın özel­lik­le­ri­ne ve ih­ti­yaç­la­rı­na uy­gun bir prog­ram için­de gevşeme eg­zer­siz­le­ri, ek­lem ha­re­ket açık­lı­ğı eg­zer­siz­le­ri, ae­ro­bik eg­zer­siz­ler, so­lu­num eg­zer­siz­le­ri, güç­len­dir­me eg­zer­siz­le­ri, den­ge ve ko­or­di­nas­yon eg­zer­siz­le­ri, iş ve uğ­ra­şı te­ra­pi­si, dans yer ala­bi­lir.

 

Egzersiz salonunda fizyoterapistler tarafından yaptırılan tedavi egzersizlerinin yanı sıra denge , yürüme ve koordinasyon eğitimleri uygulanır. Dik duruş, düzgün yürüme, oturup kalkma, güvenli olarak yere düşme, yerden kalkma egzersizleri yaptırılır. İş ve uğraşı terapistleri tarafından günlük yaşamla ilgili eğitimler verilir. Bu eğitim sürecinde yürümeyle ilgili robot teknolojisinden yararlanılabilir. Yürüme robotları öğrenmeyi kolaylaştırdığı gibi, hastanın gelişimini yakından takip olanağını da verir. Bu tedaviler sonucunda hastanın yaşam kalitesinde önemli ilerlemeler elde edilebilir. Denge aktiviteleri, yıkanma, tuvalet, kendine bakım ve ev içi aktivitelerini ne ölçüde yapabildiği yakından gözlenmelidir. Desteksiz yürüyemeyen hastalarda tekerlekli bir yürüteç yararlı olur. Kaslardaki ve eklemlerdeki sertlikleri azaltmak amacıyla sıcak uygulamalar, masaj ve germe egzersizleri yapılır.

 

Hastanın belirli aralıklarla takip edilmesi ve öğretilen egzersizleri evde uygulaması çok önemlidir. Evde kaygan halılar kaldırılıp tutunma barları yapılabilir ve düşmeyi önlemek için gerekli önlemler alınır. Hastaların rehabilitasyon programlarına düzenli olarak devam etmeleri ve belirli aralıklarla kontrollerinin yapılması çok önemlidir. Kişiye özel rehabilitasyon ile hastanın Parkinson hastalığı ile yaşantısını mümkün olduğunca bağımsız ve güvenli sürdürebilmesi, yaşam kalitesi açısından büyük önem taşır.

 

 

 

Dr. Nihat TAŞÇI

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı

Rommer İnternational Fizik Tedavi Tıp Merkezi

 

Recent Posts

Leave a Comment